ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΩΝ ΦΙΓΑΛΕΙΕΩΝ (ΖΟΥΡΤΣΑΝΩΝ) ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΙΑ «Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ»
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΩΝ ΦΙΓΑΛΕΙΕΩΝ (ΖΟΥΡΤΣΑΝΩΝ) ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΙΑ «Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ»



Δράσεις της ΔΕΟΦ

Η ομάδα δημιουργήθηκε τον Ιανουάριο του 2010 και εντάχθηκε στο μητρώο της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) με αριθμ. 21/2010. Είναι επίσης ενταγμένη στο Δίκτυο Κοινωνίας Πολιτών του τμήματος εθελοντισμού Ηλείας, στο Σ.Ν.Ο. (Συντονιστικό Νομαρχιακό ΄Οργανο) και στην Πολιτική Προστασία του Νομού.΄Εχει στελεχωθεί με 16 πιστοποιημένους διασώστες και 60 μέλη.

Τα ενεργά μέλη έχουν λάβει την παρακάτω εκπαιδεύση:

  • Μάθημα 9 ωρών με το ΕΚΑΒ Ηλείας
  • Μάθημα 25 ωρών με HPS GROUP με θέμα: «Θεωρία και πρακτική πρώτων βοηθειών».
  • Σεμινάριο πρώτων βοηθειών με την RSF HELLAS, σε παιδιά Δημοτικού Σχολείου, με θέμα: «Απεγκλωβισμός ατόμων σε τροχαίο ατύχημα, ανεύρεση χαμένων εναέριων μέσων».
  • Σεμινάριο 25 ωρών με την Πυροσβεστική Υπηρεσία Πύργου, με θέμα:  «Πυροπροστασία, πυρόσβεση, απεγκλωβισμός και ασφάλεια διασωστών»
  • Σεμινάριο της Γ.Γ.Π.Π. σε συνεργασία με τη Γερμανική Κυβέρνηση, με θέμα: «Εθελοντισμός Πολιτικής Προστασίας».

 

Δράσεις της Ομάδας:

  • Ασφάλιση Ποδηλατικού γύρου ειρήνης 143 χιλ. (από την αρχαία Ίλιδα έως τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα)
  • Ασφάλιση Μαραθωνίου δρόμου 10 χιλ. (από το ναό του Επικούριου Απόλλωνα έως την αρχαία Φιγάλεια)
  • Ασφάλιση ποδηλατικού γύρου στο Δήμο Ζαχάρως.
  • Ασφάλιση αγώνα MOTOCROSS στον Πλάτανο Ολυμπίας.
  • Διάσωση πολυτραυματία σε χαράδρα
  • Συμμετοχή σε έρευνα με το Λιμενικό Σώμα Κατακόλου για τον εντοπισμό αγνωουμένου στη θάλασσα.
  • Συμμετοχή σε έρευνα για τον εντοπισμό αγνωουμένου ατόμου.
  • Κατασβέσεις καμηνάδων εντός οικισμού.
  • Απεγκλωβισμός αργοτών – κυνηγών από πτώσεις δέντρων.
  • Ανεύρεση κατά τη διάρκεια περιπολίας στον ποταμό ΝΕΔΑ 13 ατόμων.
  • Κάθε Κυριακή η ΔΕΟΦ είναι υπεύθυνη για την πυρασφάλεια στην περιοχή του τέως Δήμου Φιγαλίας.

 

Δράσεις Πολιτιστικές και Περιβαλλοντικές

  • Αναδάσωση στην περιοχή Καράτουλα Ηλείας με τον SKΑΙ  και τη Νομαρχία Ηλείας.
  • Αναδάσωση στο «Μεταλλείο» Νέας Φιγαλίας με το Δημοτικό Σχολείο.
  • Μεταφορά του Αγίου Φωτός το βράδυ της Ανάστασης.
  • Καθαρισμός παραλίας περιοχής Ράχες με τη Μη Κυβερνητική Οργάνωση  ROMMEL.
  • Διανομή ανθρωπιστικής Βοήθειας σε απόρους τα Χριστούμεννα με τον Ιερέα Αναστάσιο.
  • Συμμετοχή σε συναυλία με το Σύλλογο των Ζουρτσάνων Αθήνας.

 

Οι ενεργοί πολίτες του τόπου δημιούργησαν την ομάδα αυτή με δικά τους έξοδα, (οχήματα – εξοπλισμό), για την προστασία της περιοχής, με τελικό αποδέκτη και κερδισμένο τον απλό πολίτη. Μελλοντικές δράσεις μας είναι η Οργάνωση Τράπεζας Αίματος και η Πιστοποίηση Ναυαγωσοστών με το Λιμενικό Σώμα.

Ο Δήμος Φιγαλίας μας εξόπλησε με πυρήμαχες φόρμες, φορείο, κράνη και 2 σετ πυροσβεστικού εξοπλισμού για οχήματα 4Χ4 . Η εταιρία ΚΛΕΝΤΟΣ Α.Ε. μας χορήγησε μπλουζάκια και καπέλα, ο κ.Δημήτριος Καλογιάννης μας αγόρασε τα Φαρμακεία της ομάδας και ο κ. Παναγιώτης Γιαννίκος χυτώνα και φόρμες. Εκφράζουμε ένα πολύ μεγάλο ευχαριστώ σε όλους.

Η ομάδα μας βέβαια έχει ακόμα ανάγκη από αρκετό εξοπλισμό όπως:

Φορείο, φακούς, 2 αναπνευστικές συσκευές διαφυγής, 8 μάσκες για χρήση δασοπυρόσβεσης, 2 τεμ. ασυρμάτους για τα οχήματα, ιατρικά αναλώσιμα, 6 σετ μάνηκες Φ25 των  25 μέτρων, πυροσβεστήρες 3 και 6 κιλών, σκηνή για την οργάνωση της ομάδας εκτός οικισμού, και χώρο για τη στέγαση της ομάδας και τη φύλαξη των υλικών. Απευθυνόμαστε σε Κρατικούς φορείς, Επιχειρήσεις συμπατριωτών μας και γενικά σε όσους έχουν τη δύναμη και την ευαισθησία, να βοηθήσουν την ομάδας μας.

Για τη Δ.Ε.Ο.Φ

Ο Πρόεδρος Χρήστος Καπλάνης

Διασωστική Εθελοντική Ομάδα Φιγαλείας

Πρωτοβουλία ανθρώπινης αλληλεγγύης προστασίας του περιβάλλοντος και πολιτιστικής ανάπτυξης

Η αγάπη για τον τόπο τους ήταν αυτή που τους οδήγησε να ιδρύσουν την Διασωστική Εθελοντική Ομάδα Φιγαλείας, την Δ.Ε.Ο.Φ. Μια πρωτοβουλία ιδιαίτερα σημαντική από ανθρώπους που κάνουν πράξη τον εθελοντισμό και την αλληλεγγύη, με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος και την πολιτιστική ανάπτυξη. Μια πρωτοβουλία νέων της περιοχής που συνέστησαν το αστικό αυτό σωματείο, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα το οποίο λειτουργεί από τις 20 Ιανουαρίου 2010.

Στις αρχές Φεβρουαρίου έγιναν αρχαιρεσίες και τα μέλη του Δ.Σ. που εξελέγησαν συγκροτήθηκαν σε σώμα λίγες μέρες αργότερα. Πρόεδρος εξελέγη ο Χρήστος Καπλάνης, αντιπρόεδρος ο Χρήστος Κίκος, γραμματέας ο Κωνσταντίνος Λούτος, ταμίας ο Αναστάσιος Τάγαρης και μέλος ο Δημήτρης Καπλάνης ενώ στην εξελεγκτική επιτροπήεξελέγησαν οι Αναστάσιος Κατσιώλης και Γεώργιος Μπινιώρης.

Στους στόχους της Δ.Ε.Ο.Φ. είναι η παροχή βοήθειας στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών που προκαλούν καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης, ώστε να εξασφαλίζεται η καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος, των ανθρώπων, των περιουσιών και της πολιτιστικής κληρονομιάς, η συνεργασία με τις εκάστοτε αρμόδιες αρχές σε θέματα που αφορούν στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και προστασίας του περιβάλλοντος, η συμμετοχή σε προγράμματα πολιτικής προστασίας με σκοπό την πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση φυσικών καταστροφών. Επίσης, στους στόχους περιλαμβάνονται η συμμετοχή σε πάσης φύσεως επιμορφωτικά και ενημερωτικά προγράμματα πολιτικής προστασίας, ασκήσεις και εκπαιδευτικά σεμινάρια αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, η ενημέρωση και εκπαίδευση των μελών και κάθε ενδιαφερόμενου σε θέματα που αφορούν την ενεργό συμμετοχή σε έκτακτες περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών σε θέματα που αφορούν την μόλυνση του περιβάλλοντος, την προστασία του και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, ιδίως μέσω της διοργάνωσης σεμιναρίων, εκθέσεων, διαλέξεων και διαφόρων εκπαιδευτικών περιβαλλοντικών προγραμμάτων, η δημιουργία δικτύου ενεργών πολιτών για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και την προστασία του περιβάλλοντος εν γένει, μέσω της συνεργασίας με οργανισμούς κρατικούς και μη και πανεπιστήμια κ.α.

Όπως τόνισε μιλώντας στην εφημ. «Πατρίς» ο πρόεδροςΧρήστος Καπλάνης, «οι σκοποί της εθελοντικής ομάδας μπορούν να επιτευχθούν με την ένταξη του σωματείου στο τηρούμενο από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων και ειδικευμένων εθελοντών, με την ένταξη του σωματείου σε δίκτυα εθελοντικών οργανώσεων, την εκπαίδευση μελών σε θέματα περιβάλλοντος και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, την διοργάνωση εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην υποστήριξη των σκοπών του σωματείου… Ελπίζουμε ότι οι Ηλείοι πολιτικοί θα βοηθήσουν στην προσπάθειά μας με το να μας στηρίξουν στην απόκτηση του απαραίτητου υλικοτεχνικού εξοπλισμού αλλά και οικονομικά».

Μέλη του σωματείου μπορούν να γίνουν όσοι έχουν συμπληρώσει το 20ο έτος της ηλικίας τους και κατάγονται ή διαμένουν στο δήμο Φιγαλείας.

Αναδημοσίευση άρθρου εφημερίδας «Πατρίς»

Η Ορθογραφία των δικών μας Λέξεων

Επικούριος ή Επικούρειος;

Φιγαλία ή Φιγαλεία;

Πολλούς ίσως απασχολεί το ερώτημα ποια είναι τελικά η ορθή γραφή των δύο ως άνω λέξεων, που είναι τόσο δικές μας και εντούτοις μας μπερδεύουν, αφού τις συναντάμε πότε με τη μια και πότε με την άλλη μορφή, ακόμα και σε επίσημα κείμενα. Ποια είναι η σωστή κατάληξη των λέξεων; Είναι με -ι- ή με -ει- ; Ο Απόλλων είναι Επικούριος ή Επικούρειος; Το χωριό μας είναι Νέα Φιγαλία ή Νέα Φιγαλεία;

Ας το ξεκαθαρίσουμε στο παρόν σημείωμα, για το οποίο αφορμή και πολύτιμη βοήθεια, με έτοιμο πλούσιο υλικό, μας έδωσε μια εμπεριστατωμένη σχετική εργασία του συνδημότη μας (από τα γειτονικά Πετράλωνα) αγαπητού συναδέλφου και εξαίρετου Φιλολόγου κ. Δημητρίου Κ. Βηλαρά, που είναι γνωστός στους περισσότερους από τότε που υπηρετούσε – μαζί με τον γράφοντα για ένα διάστημα – στο Λύκειο του χωριού μας, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Η εργασία του αυτή δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα του Συλλόγου Πετραλωνιτών «Τα Πετράλωνα» (Φύλλο 13, Απρίλιος-Μάιος-Ιούνιος 2010), όπου οι αναγνώστες μπορούν να βρουν πλούσιες, λεπτομερείς και τεκμηριωμένες απαντήσεις στα ως άνω ερωτήματα, που εδώ θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε πιο συνοπτικά (αν τα καταφέρουμε), με ελάχιστες και δευτερεύουσες δικές μας προσθήκες.

 

   Α) Ο Απόλλωνας πρέπει να γράφεται Επικούριος, δηλαδή η κατάληξη -ιος να είναι με γιώτα, για τον εξής λόγο:

Σύμφωνα με τη Γραμματική, η λέξη «Επικούριος», που χαρακτηρίζει τον Απόλλωνα, είναι επίθετο που παράγεται (βγαίνει, προέρχεται) από άλλο επίθετο και συγκεκριμένα από το επίθετο «Επίκουρος» που σημαίνει βοηθός (λέμε, π.χ. επίκουρος καθηγητής πανεπιστημίου). Και όταν ένα επίθετο παράγεται από άλλο επίθετο και τελειώνει σε -ιος, τότε αυτή η κατάληξη -ιος γράφεται με -ι- . Για παράδειγμα, από το επίθετο «φίλος» προέρχεται το επίθετο «φίλιος», που σημαίνει φιλικός (λέμε, π.χ., φίλιες δυνάμεις, φίλια στρατεύματα). Επίσης από το επίθετο «καθαρός» προέρχεται το επίθετο «καθάριος». Με τον ίδιο τρόπο από το επίθετο «επίκουρος» παράγεται το επίθετο «επικούριος» (κατάληξη -ιος, με -ι-), που δόθηκε ως προσωνυμία στον Απόλλωνα, επειδή οι κάτοικοι της περιοχής θεώρησαν ότι τους είχε σταθεί βοηθός (επίκουρος) σε ένα μεγάλο λοιμό (αρρώστια, επιδημία) γύρω στο 430 π.X. μετά τον οποίο άρχισε να κατασκευάζεται και ο ναός και αφιερώθηκε στο βοηθό και σωτήρα τους «Επικούριο Απόλλωνα». Επομένως: το επίθετο του Απόλλωνα «Επικούριος» γράφεται στην κατάληξη με -ι- , ως προερχόμενο από άλλο επίθετο (από το «επίκουρος»).

 

Με την ευκαιρία, να προσθέσουμε εδώ – για όσους αναγνώστες τα χρειάζονται – και τα εξής:

α) ότι η λέξη «επίθετο (που την ξέρουμε και με την έννοια του οικογενειακού ονόματος, του επώνυμου) σημαίνει κάτι το επιπρόσθετο και στη γραμματική είναι μια λέξη που συνοδεύει άλλη λέξη (όνομα προσώπου, πράγματος κλπ) και της δίνει μια ιδιότητα, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα: καλός άνθρωπος, κόκκινο φόρεμα, επίκουρος καθηγητής, επικούριος Απόλλων κ.ά.

β) ότι της ίδιας ρίζας και οικογένειας με τις λέξεις «επίκουρος» και «επικούριος» είναι και οι γνωστές μας λέξεις επικουρώ (=βοηθώ), επικουρία (=βοήθεια) και επικουρικός (=βοηθητικός. Λέμε, π.χ. επικουρικές δυνάμεις, επικουρικά στρατεύμετα, επικουρική σύνταξη κ.ά.)

 

   Β) Υπάρχει, βεβαίως, και το επίθετο «επικούρειος», με -ει- στην κατάληξη. Αυτό όμως είναι κάτι άλλο: δεν προέρχεται από επίθετο, αλλά από το κύριο όνομα «Επίκουρος», που ήταν σημαντικός αρχαίος φιλόσοφος. ΄Ετσι, η λέξη «επικούρειος», με κατάληξη -ει-, σημαίνει τον οπαδό της φιλοσοφίας του Επίκουρου. Τα επίθετα, λοιπόν, που παράγονται από κύρια ονόματα προσώπων και λήγουν σε –ειος, γράφονται στην κατάληξη -ει-. Και όπως από το κύριο όνομα Επίκουρος (ο αρχαίος φιλόσοφος) έχουμε (με -ει- στην κατάληξη) το επίθετο «επικούρειος» (οπαδός της φιλοσοφίας του Επίκουρου), έτσι και από τα κύρια ονόματα Ζάππας, Βαρβάκης, Κύκλωψ (κύκλωπας) κ.ά. έχουμε, αντίστοιχα, τα επίθετα Ζάππειο (Μέγαρο), Βαρβάκειος (αγορά), Κυκλώπεια (τείχη) κ.ά. Επομένως: Επικούρειος (με -ει- ) είναι ο οπαδός της φιλοσοφίας του αρχαίου φιλοσόφου Επίκουρου και δεν έχει σχέση με τον Επικούριο (Απόλλωνα), που γράφεται στην κατάληξη με -ι- .

 

Με την ευκαιρία, ας προσθέσουμε δύο ακόμα αρχαία ονόματα (γνωστά από τα μαθητικά μας, τουλάχιστον, χρόνια), των σπουδαίων μαθηματικών Ευκλείδη και Πυθαγόρα, από τα οποία παράγονται τα επίθετα: ευκλείδειος και πυθαγόρειος (με κατάληξη –ειος). Οι περισσότεροι θυμόμαστε – άλλοι ευχάριστα, άλλοι όχι! – τους όρους «Ευκλείδεια Γεωμετρία» και «Πυθαγόρειο Θεώρημα». Επίσης, ας προσθέσουμε ότι με -ει- στην κατάληξη γράφονται και τα επίθετα που παράγονται από ονόματα ζώων. π.χ., από τα βους (βόδι), κύκνος, λέων κλπ., έχουμε τα επίθετα βόειος (βόειο κρέας), κύκνειος (κύκνειο άσμα), λεόντειος (λεόντειο θάρρος) κλπ.

 

   Γ) Για την περιοχή μας  και για τα δύο χωριά Παύλιτσα και Ζούρτσα, η ορθή γραφή είναι Φιγαλία και Νέα Φιγαλία, με -ι-, τόσο στην κατάληξη όσο και στην πρώτη συλλαβή. Και τούτο, διότι η λέξη «Φιγαλία» προέρχεται από το όνομα «Φίγαλος» (που ήταν αρχαίος βασιλιάς στην περιοχή) και σχηματίστηκε όπως και τα ονόματα άλλων περιοχών που γράφονται στην κατάληξη με -ι-. Π.χ. από το Στύμφαλο η Στυμφαλία, από τον Τρίφυλο η Τριφυλία (ένωση τριών φυλών), από τον Όλυμπο η Ολυμπία (Όλυμπος λεγόταν και το όρος Λύκαιο της Αρκαδίας, πλήν του γνωστού μας Ολύμπου της Θεσσαλίας).

Αν αντί του -ι- γράψουμε την κατάληξη της λέξης με -ει, τότε, σύμφωνα με τους γραμματικούς κανόνες, πρέπει ο τόνος να πάει στο -γά-, δηλαδή να πούμε η «Φιγάλεια». Αυτό μπορεί να γίνει, όταν αναφερόμαστε στην Αρχαία Φιγάλεια, θεωρώντας ότι η λέξη, με τη μορφή αυτή, προέρχεται από τη λέξη «Φιγαλεύς», όπως από το Μαντινεύς έχουμε Μαντίνεια, από το Αιγιαλεύς Αιγιάλεια, από το Αμφικλής Αμφίκλεια, από το Δέκελος Δεκέλεια, από το Άτταλος Αττάλεια κλπ. Επομένως, μπορούμε να λέμε και να γράφουμε «Φιγάλεια» όχι όμως «Φιγαλεία», όπως δεν μπορούμε να λέμε Ατταλεία, Δεκελεία, Αμφικλεία κλπ.

Τελικό συμπέρασμα: (Νέα) Φιγαλία και (αρχαία) Φιγάλεια.

 

Ας προσθέσουμε, όμως, εδώ και την επισήμανση ότι στην πράξη σήμερα δεν αποκλείεται να πούμε και «αρχαία Φιγαλία» (με -ι- στην κατάληξη).

Μπορούμε επίσης να πούμε «της (αρχαίας) Φιγαλείας» ή «Φιγάλειας», όπως λέμε της διαρκείας ή διάρκειας, της επιφανείας ή επιφάνειας, της ευγενείας ή ευγένειας κλπ.

 

   Δ) Επί πλέον, ο κ. Βηλαράς, στην προαναφερθεία δημοσίευσή του, διευκρινίζει και τα εξής πολύ ενδιαφέροντα:

   α) Υπάρχει θεωρητικά η πιθανότητα, η γραφή «Φιγαλία» να προέκυψε από παλαιότερη γραφή «Φυγαλία», κατόπιν μετατροπής του -υ- σε -ι-. (Τέτοια φαινόμενα στη μακροχρόνια εξέλιξη της γλώσσας είναι συχνά). Η (υποτιθέμενη) λέξη «Φυγαλία» (με -υ-) είναι σύνθετη από το θέμα φυγ- του ρήματος φεύγω (αόριστος έφυγον, έφυγα, φυγή κλπ.) και από τη λέξη η «αλς» (γενική αλός) που σημαίνει θάλασσα και που την ανιχνεύουμε και σε σημερινές λέξεις, όπως παράλιος-παραλία κ.ά.

Έτσι, λοιπόν, «Φυγαλία» (με -υ-) σημαίνει «τόπος φυγής (διεξόδου) προς τη  θάλασσα». Και πράγματι, από τη γεωγραφική θέση και τη μορφολογία του εδάφους δικαιολoγείται μια τέτοια ονομασία για την περιοχή, γιατί μέσω αυτής εύρισκε διέξοδο προς τη θάλασσα η αρκαδική ενδοχώρα. Εξάλλου υπάρχουν τεκμήρια ότι η Νέδα ήταν πλωτός ποταμός για μικρά σκάφη κοντά στις εκβολές της. Η πιθανότητα, όμως, αυτή, δηλαδή η «Φιγαλία» να προέρχεται από το «Φυγαλία» (=έξοδος προς τη θάλασσα), είναι μάλλον μικρή και μια τέτοια ετυμολογία θα πρέπει να θεωρηθεί αβέβαιη, διότι δεν επιβεβαιώνεται από γραπτές πηγές: δεν τη συναντάμε ούτε σε κείμενα, ούτε σε λεξικά, ούτε σε άλλες πηγές πληροφόρησης. Τέλος, αναφέρεται και η άποψη ότι η ονομασία «Φιγαλία» μπορεί να προήλθε από το όνομα μιας νύμφης της μυθολογίας, της νύμφης Φιγαλίας.

 

Με την ευκαιρία, ας προσθέσουμε για τους αναγνώστες μας, ότι την αρχαία λέξη «αλς» (θάλασσα), εκτός του ότι την ανιχνεύουμε και σε άλλες σημερινές λέξεις (όπως αλιεία, αιγιαλός-γιαλός κλπ.), τη γνωρίζουμε και από την αρχαία φράση του Ομήρου «παρά θιν’ αλός» (= στην παραλία, στην ακρογιαλιά), που την ακούμε και σήμερα. Επίσης ας διευκρινίσουμε ότι οι νύμφες ήταν γυναικείες θεότητες της μυθολογίας, που ζούσαν σε ποτάμια, δάση κλπ.

 

   β) Οι κάτοικοι της Φιγαλίας  κανονικά θα έπρεπε να λέγονται Φιγάλιοι, όπως της Τριφυλίας λέγονται Τριφύλιοι και της Ολυμπίας Ολύμπιοι. ΄Ομως, η ονομασία «Φιγάλιοι» δεν επιβεβαιώνεται από τις γραπτές πηγές και δεν αναφέρεται από τους συγγραφείς που έχουν ασχοληθεί με τη Φιγαλία. Και από τους νεότερους μόνον ο Καζαντζάκης χρησιμοποιεί, σε μια ταξιδιωτική περιγραφή του, τον όρο «Φιγάλιοι», επηρεασμένος μάλλον από τις προαναφερθείσες γειτονικές ονομασίες «Τριφύλιοι» και «Ολύμπιοι». Αντιθέτως, και στα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων και στις αρχαίες επιγραφές, οι κάτοικοι της Φιγαλίας αναφέρονται ως Φιγαλείς, κατ’ αναλογία προς τις ονομασίες άλλων ελληνικών φύλων ή κατοίκων πόλεων, όπως Αιολείς, Δωριείς, Ερετριείς, Θεσπιείς κλπ.

Επομένως: για τους κατοίκους της Φιγαλίας κρατάμε την αρχαία ονομασία «Φιγαλείς» μαζί, βέβαια, με τη νεότερη και λαϊκότερη ονομασία «Φιγαλιώτες». Άλλωστε, δύο τύπους, ένα λόγιο και ένα λαϊκό, έχουμε και σε πολλές άλλες περιπτώσεις: Πύργιοι και Πυργιώτες, Χίοι και Χιώτες, Νάξιοι και Ναξιώτες κλπ. Και, βέβαια, περιττό να προσθέσουμε ότι για τους Ζουρτσάνους οι αντίστοιχες ονομασίες είναι «Νεοφιγαλείς» και Νεοφιγαλιώτες».

γ) Σχετικά με την ως άνω ονομασία επισημαίνεται επίσης η λεπτή διαφορά ανάμεσα στο σωστό «Φιγαλείς» και στο λανθασμένο «Φιγαλιείς», στο οποίο μπορεί να μας παρασύρει η ηχητική ομοιότητα με λέξεις, όπως αλιείς (ψαράδες), Ερετριείς (κάτοικοι της Ερέτριας) κ. ά. Η διαφορά είναι η εξής: η λέξη «αλιείς» γίνεται από το θέμα αλι- και την κατάληξη –εις. Η λέξη «Ερετριείς» σχηματίζεται από το θέμα Ερετρι- και την κατάληξη -εις. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις υπάρχει το -ι- ως χαρακτήρας του θέματος, δηλαδή ως τελευταίο γράμμα του θέματος πριν από την κατάληξη –εις. ΄Ετσι, με την προσθήκη της κατάληξης -εις στα θέματα αλι- και Ερετρι- , έχουμε αντίστοιχα τους τύπους αλι-είς (αλιείς) και Ερετρι-είς (Ερετριείς).

΄Ομως, η λέξη «Φιγαλείς» σχηματίζεται από το θέμα Φιγαλ- (Φίγαλ-ος, Φιγαλ-ία, Φιγαλ-είς), στο οποίο ο χαρακτήρας (δηλ. το τελευταίο γράμμα) δεν είναι -ι- αλλά -λ- . Επομένως, στο θέμα Φιγαλ- προσθέτουμε την κατάληξη -εις και έχουμε το σωστό Φιγαλ-είς (Φιγαλείς).

Αν πούμε Φιγαλ-ι-είς (Φιγαλιείς), θα έχουμε κάνει το σφάλμα να προσθέσουμε αυθαίρετα ένα -ι- εκεί που δεν υπάρχει και δεν δικαιολογείται.

δ) Για τα πολιτιστικά, αθλητικά και άλλα δρώμενα, που περιλαμβάνουν οι πραγματοποιούμενες, τα καλοκαίρια κυρίως, εκδηλώσεις στην περιοχή μας, μπορούμε να χρησιμοποιούμε τις λέξεις «τα φιγάλια» (με κατάληξη -ια) ή «τα Φιγάλεια» (με κατάληξη -εια). Είναι και οι δύο σωστές στην ορθογραφία, η πρώτη ως προερχόμενη από το «Φίγαλος» και η δεύτερη από το «Φιγαλεύς».

Περιττό να προσθέσουμε και εδώ ότι οι αντίστοιχες λέξεις για τη Ζούρτσα θα είναι «Νεοφιγάλια» ή «Νεοφιγάλεια».

ε) Στη διάδοση της λανθασμένης γραφής «Επικούρειος» (με κατάληξη -ειος) είχε συντελέσει και η τοπική εφημερίδα του Πετραλωνίτη δημοσιογράφου Τ.Μ.Ξύδη, που εκδιδόταν επί πολλά χρόνια στην Ανδρίτσαινα με την ονομασία «Επικούρειος Απόλλων» αντί του ορθού «Επικούριος Απόλλων». ΄Ηρθε η ώρα, ένας νεότερος Πετραλωνίτης, να διορθώσει το σφάλμα του παλαιού. Επισημαίνεται, επίσης, η αυτονόητη υποχρέωση των επισήμων Αρχών και των Υπηρεσιών, να αποκαταστήσουν την ορθή γραφή των όρων «Επικούριος Απόλλων» και «Φιγαλία» στα επίσημα έγγραφα, στα έντυπα, στις πινακίδες κλπ. ώστε να μη διαιωνίζεται το σφάλμα.

 

Αυτονόητη – προσθέτουμε – είναι και η υποχρέωση των αναγνωστών, τόσο της εφημερίδας «Τα Πετράλωνα», όσο και της εφημερίδας «η Ζούρτσα», να υιοθετήσουν όλοι την ως άνω ορθογραφία, ως μυημένοι πλέον στα… μυστικά της, αλλά και να τη διαδώσουν, ώστε η χρήση της να γενικευθεί και να παγιωθεί.

 

   Ε) Συνοψίζοντας όλα τα ανωτέρω, καταλήγουμε στα έξής βασικά συμπεράσματα, που πρέπει να κρατήσουμε και να θυμόμαστε:

-          Ο Απόλλων γράφεται «Επικούριος» (-ιος, με -ι-)

 -          Για την περιοχή και τα χωριά (Ζούρτσα-Παύλιτσα) γράφουμε        «Φιγαλία» (-ια, με -ι- )

 -          Ο τύπος «Φιγάλεια» (με τόνο στο -γά- και κατάληξη -εια) χρησιμοποιείται, όταν αναφερόμαστε στην αρχαία «Φιγάλεια»

 -          Οι κάτοικοι λέγονται «Φιγαλείς (γενική: των Φιγαλέων) ή και «Φιγαλιώτες»

 -          Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις της περιοχής μπορούν να λέγονται και να γράφονται «τα Φιγάλια» (από το Φίγαλος) ή και « τα Φιγάλεια» (από το «Φιγαλεύς»)

    Τελειώνοντας, ας μας επιτραπεί να ελπίζουμε ότι το δημοσίευμα αυτό ήταν ευχάριστο, ενδιαφέρον και πολλαπλώς χρήσιμο για όλους: Και για όσους πρακτικά θα αρκεστούν στα βασικά του συμπεράσματα, που συνοψίζονται στο τέλος, αλλά και για όσους – λιγότερο ή περισσότερο μυημένους – ενδιαφέρονται να μάθουν και το «γιατί» των πραγμάτων και γοητεύονται από την ωραία – αν και συχνά δύσκολη – περιδιάβαση στα μυστικά της γραμματικής, της γλώσσας και της ιστορίας.

 ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

Η εφημερίδα σε μορφή PDF

Από το φύλλο Νο 109 της εφημερίδας μας και μετά θα μπορείτε να την διαβάζετε σε μορφή αρχείου PDF.

 

Η ιστοσελίδα με τα αρχεία της εφημερίδας είναι ΕΔΩ